୮୨ ବର୍ଷରେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ : ଜଣେ ମହାରାଜାଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନରୁ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ : କୁଳପତି ପ୍ରଫେସର ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ମଲିକ

ମହେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଦର୍ଜିଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ
ବଲାଙ୍ଗୀର/ ଓଡ଼ିଶା, ୩୧/୮ : ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ତାହାର ଷଷ୍ଠ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିବସ ପାଳନ କରୁଥିବା ଏହି ଅବସରରେ କେବଳ ଉତ୍ସବ ପାଳନରେ ସୀମିତ ନ ରହି, ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଶିକ୍ଷାଗତ ରୂପାନ୍ତରଣ ପ୍ରତି ତାହାର ଐତିହାସିକ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ପୁନଃ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାର ସଙ୍କଳ୍ପ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ।
୨୦୨୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧ ତାରିଖରେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ବଲାଙ୍ଗୀର, ଏକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଭାବେ ତାହାର ଷଷ୍ଠ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିବସ ପାଳନ କରୁଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନର ଇତିହାସକୁ କେବଳ ଛଅ ବର୍ଷରେ ସୀମିତ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଏକ ଦୀର୍ଘ ଓ ଗୌରବମୟ ପରମ୍ପରାର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ। ଏହି ଯାତ୍ରାର ଆରମ୍ଭ ୩ ଜୁଲାଇ ୧୯୪୪ରେ ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ତତ୍କାଳୀନ ପାଟଣା ରାଜ୍ୟର ଶାସକ ମହାରାଜା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓ ରାଜେନ୍ଦ୍ର କଲେଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।
ତେଣୁ ଆଜି ଆମେ କେବଳ ଏକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଷଷ୍ଠ ବାର୍ଷିକୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆଠ ଦଶନ୍ଧିରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ ଆଗେଇ ଆସିଥିବା ଏକ ଶିକ୍ଷାଯାତ୍ରାକୁ ପାଳନ କରୁଛୁ।
ରାଜେନ୍ଦ୍ରର କାହାଣୀ ଅନେକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ନିଜସ୍ୱ କାହାଣୀ।
୧୯୪୪ରେ ଯେତେବେଳେ ଏହି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ବହୁ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଏକ ଦୂରସ୍ଥ ସ୍ୱପ୍ନ ଥିଲା। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବଲାଙ୍ଗୀରରେ ଏକ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ସ୍ଥାପନା କେବଳ ଏକ ଶିକ୍ଷାଗତ ପଦକ୍ଷେପ ନଥିଲା; ଏହା ଥିଲା ଏକ ସାମାଜିକ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିର ପ୍ରତୀକ। ମହାରାଜା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓ ବୁଝିଥିଲେ ଯେ କୌଣସି ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଗତି ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏପରି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଗଠନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଜ୍ଞାନ, ନେତୃତ୍ୱ ଓ ମାନବ ସମ୍ବଳ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବ।
ରାଜେନ୍ଦ୍ର କଲେଜ ଏକ ଇଣ୍ଟରମିଡିଏଟ୍ କଲେଜ ଭାବେ ତାହାର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା।
୧୯୪୬ ଜୁଲାଇରେ ବି.ଏ. ପାସ୍ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହିତ ଏହା ଏକ ଡିଗ୍ରୀ କଲେଜରେ ଉନ୍ନୀତ ହୋଇଥିଲା।
ଏହାର ଶିକ୍ଷାଗତ ବିସ୍ତାର ନିରନ୍ତର ଭାବେ ଜାରି ରହିଲା। ୧୯୬୪-୬୫ ଶିକ୍ଷାବର୍ଷରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଏହାର ଡିଗ୍ରୀ ଶିକ୍ଷାର ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଅଂଶ ହେଲା ଏବଂ ୧୯୬୫-୬୬ରେ ବିଜ୍ଞାନ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ୧୯୭୮-୭୯ରେ କଳା, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ବାଣିଜ୍ୟରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
୧୯୬୭ ଜାନୁଆରୀରୁ ଏହି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଅଧିବନ୍ଧନରେ ଆସିଥିଲା। ୨୦୦୨ରେ ଆଉ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ଅତିକ୍ରମ କରି ଏହାକୁ ୧ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୦୨ଠାରୁ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ମାନ୍ୟତା ମିଳିଥିଲା।
ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କେବଳ ପ୍ରଶାସନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନଥିଲା; ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଏକ ବୃହତ୍ତର ଶିକ୍ଷାଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରତୀକ ଥିଲା। ଇଣ୍ଟରମିଡିଏଟ୍ ଶିକ୍ଷାରୁ ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷାରୁ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା, ଅଧିବନ୍ଧନରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଶିକ୍ଷାଗତ ସ୍ୱାୟତ୍ତତା ଏବଂ ଶେଷରେ ସ୍ୱାୟତ୍ତତାରୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ରୂପାନ୍ତରଣ—ଏହି ଥିଲା ରାଜେନ୍ଦ୍ରର ଅଗ୍ରଯାତ୍ରା।
୨୦୨୦ରେ ଏହି ରୂପାନ୍ତରଣ ସାକାର ହେଲା।
ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଉନ୍ନୀତ କଲେ ଏବଂ ୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୦ଠାରୁ ଏହା ଏକ ରାଜ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଲା।
ଏହାର ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ର ବଲାଙ୍ଗୀର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର ଜିଲ୍ଲାର ମହାବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ଏହି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ସୃଷ୍ଟି କେବଳ ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇନଥିଲା, ବରଂ ଅଞ୍ଚଳର ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଶିକ୍ଷାଗତ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲା।
ତେବେ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଏହି ରୂପାନ୍ତରଣ କେବଳ ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନଥିଲା। ଏହା ଏକ ବହୁ ବୃହତ୍ତର ଦାୟିତ୍ୱ ଆଣିଥିଲା।
ଏକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ନୁହେଁ, ଜ୍ଞାନ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ମଧ୍ୟ; କେବଳ ଡିଗ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରିବା ନୁହେଁ, ବୌଦ୍ଧିକ ନେତୃତ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ମଧ୍ୟ; କେବଳ ନିଜ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ସେବା କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ବିକାଶମୂଳକ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବୋଧିତ କରିବା।
ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏକ ଅସାଧାରଣ ବୌଦ୍ଧିକ ପରମ୍ପରାର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ। ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଏହାର ପୁରାତନ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ସିଭିଲ୍ ସର୍ଭିସ୍, ନ୍ୟାୟପାଳିକା, ଶିକ୍ଷା, ରାଜନୀତି, ପ୍ରଶାସନ, ବ୍ୟବସାୟ, ବିଭିନ୍ନ ପେସା ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ଜୀବନର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରମୁଖ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
ରାଜେନ୍ଦ୍ରର ଶିକ୍ଷକ, ପ୍ରଫେସର, ପ୍ରଶାସକ, ବିଚାରପତି, ରାଜନୈତିକ ନେତା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପେସାରେ ନିୟୋଜିତ ପୁରାତନ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଓଡ଼ିଶା ତଥା ଦେଶର ଗଠନରେ ନିଜସ୍ୱ ଅବଦାନ ରଖିଛନ୍ତି।
ତେଣୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ରର ପୁରାତନ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଇତିହାସ ମଧ୍ୟ ସାମାଜିକ ଗତିଶୀଳତାର ଏକ ଇତିହାସ। ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ସାଧାରଣ ପରିବାରର ଯୁବକଯୁବତୀମାନେ ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷା, ରୋଜଗାର, ସମ୍ମାନ ଓ ଜନସେବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଛନ୍ତି।
ଏହା ବୋଧହୁଏ ରାଜେନ୍ଦ୍ରର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବଦାନ।
ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଐତିହାସିକ ଭାବେ ଏପରି ଏକ ଅଞ୍ଚଳର ସେବା କରିଆସିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତା, ଆର୍ଥିକ ଅସୁବିଧା ଓ ସାମାଜିକ ଅସମାନତା ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପ୍ରାପ୍ତିରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା।
ତେଣୁ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ କେବଳ ଭବନ, ପାଠ୍ୟକ୍ରମ କିମ୍ବା ଛାତ୍ରସଂଖ୍ୟା ଭଳି ପାରମ୍ପରିକ ସୂଚକ ମାଧ୍ୟମରେ ମାପିହେବ ନାହିଁ।
ଏହାର ଗଭୀରତମ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି ପ୍ରଥମ ପିଢ଼ିର ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଓ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅନଗ୍ରସର ପରିବାରର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ସୁଯୋଗରେ।
ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଭୌଗୋଳିକ ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ବଲାଙ୍ଗୀର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର ଜିଲ୍ଲାର ମହାବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଏହାର ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ର ଥିବାରୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଶିକ୍ଷାଗତ ଆକାଂକ୍ଷାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ନିଜସ୍ୱ ସାମାଜିକ, ଆର୍ଥିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ପରିବେଶଗତ ବାସ୍ତବତାକୁ ବୁଝୁଥିବା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।
ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏପରି ଏକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପରିଣତ ହେବା ଉଚିତ ଏବଂ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଏହି ରୂପାନ୍ତରଣ ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ପାଖରେ ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ଦୃଢ଼ ଭିତ୍ତି ରହିଛି। ପ୍ରାୟ ୬୦ ଏକର ଜମିରେ ବିସ୍ତୃତ ଏହାର ପରିସରରେ ଶିକ୍ଷାଗତ, ପ୍ରଶାସନିକ, ବିଜ୍ଞାନ, ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ନୂତନ ଶିକ୍ଷାଗତ ସୁବିଧା ରହିଛି। ଏହାର ପୁସ୍ତକାଳୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୌଦ୍ଧିକ ସମ୍ପଦ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଥାଏ।
କଳା, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ବାଣିଜ୍ୟରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷାର ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତାର ଘଟିଛି। ଶିକ୍ଷାଦାନ, ଶିକ୍ଷଣ, ଗବେଷଣା ଏବଂ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱସମ୍ପନ୍ନ ମାନବ ସମ୍ବଳ ଗଠନକୁ ଏକତ୍ର କରି ଏକ ଉତ୍କର୍ଷ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ବିକଶିତ ହେବା ହେଉଛି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଘୋଷିତ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ।
ତେଣୁ ଆଗାମୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ହେବା ଉଚିତ ଗୁଣବତ୍ତା, ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧର ପର୍ଯ୍ୟାୟ।
ଆଧୁନିକ ଡିଜିଟାଲ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଉପଲବ୍ଧତା ଏହି ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆରମ୍ଭ। ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏକ ଜିବିପିଏସ୍ ଫାଇବର୍-ଅପ୍ଟିକ୍ ନେଟୱର୍କ ସମେତ ସମଗ୍ର ପରିସରରେ ଉଚ୍ଚଗତିର ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସଂଯୋଗ ଦିଗରେ ଆଗେଇଛି। ଏହି ନେଟୱର୍କ ଶିକ୍ଷା ଭବନ, ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଓ ଛାତ୍ରାବାସଗୁଡ଼ିକୁ ଆବୃତ କରୁଛି।
ଆଜିର ସମୟରେ ଏପରି ଡିଜିଟାଲ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଆଉ ବିଳାସିତା ନୁହେଁ। ଡିଜିଟାଲ୍ ଶିକ୍ଷା ଓ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତାର ଯୁଗରେ ସଂଯୋଗ ଶିକ୍ଷାଗତ ସମାନତାର ଏକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଅଂଶରେ ପରିଣତ ହେଉଛି।
ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ଗ୍ରାମର ଜଣେ ଛାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଭୁବନେଶ୍ୱର, ଦିଲ୍ଲୀ କିମ୍ବା ବେଙ୍ଗାଲୁରୁର ଜଣେ ଛାତ୍ରଙ୍କ ଭଳି ସମାନ ଡିଜିଟାଲ୍ ଜ୍ଞାନ ସମ୍ପଦର ସୁଯୋଗ ପାଇବା ଉଚିତ।
ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଯୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି। ପିଏମ୍-ଉଷା — ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଉଚ୍ଚତର ଶିକ୍ଷା ଅଭିଯାନ; ଅଧୀନରେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସୁଦୃଢ଼ୀକରଣ ପାଇଁ ସହାୟତା ପାଇଛି।
ଯୋଜନାଭୁକ୍ତ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ନୂତନ ଛାତ୍ରାବାସ ସୁବିଧା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପାଇଁ ₹୨୦ କୋଟିର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଶିକ୍ଷାଗତ ବିକାଶରେ ଏହାର ଭୂମିକାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେବାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତିଫଳନ।
କିନ୍ତୁ କେବଳ ଇଟା ଓ ପଥରରେ ଏକ ମହାନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଗଢ଼ି ହୁଏ ନାହିଁ।
ପ୍ରକୃତ ରୂପାନ୍ତରଣ ଶ୍ରେଣୀକକ୍ଷ, ପ୍ରୟୋଗଶାଳା, ପୁସ୍ତକାଳୟ ଓ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ରରେ ଘଟିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ଶିକ୍ଷାଦାନର ଗୁଣବତ୍ତାରେ, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସରେ, ଗବେଷକମାନଙ୍କ ଗବେଷଣା ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମତାରେ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଅର୍ଥନୀତି ଓ ସମାଜର ଆବଶ୍ୟକତା ସହିତ ଶିକ୍ଷାକ୍ରମର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତାରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହେବା ଉଚିତ।
ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଅଞ୍ଚଳର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ଅଞ୍ଚଳ ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଭାବେ ବିକଶିତ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ—କିନ୍ତୁ ଏହାର ବୌଦ୍ଧିକ ପରିସର କେବେବି କେବଳ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଏଥିପାଇଁ ଆଦିବାସୀ ସମୁଦାୟ, ପ୍ରବାସନ, କୃଷି, ଜଳ, ପରିବେଶ, ଗ୍ରାମୀଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶିକ୍ଷା, ସଂସ୍କୃତି, ଭାଷା ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଜ୍ଞାନ ପରମ୍ପରା ଉପରେ ଅଧିକ ଅନ୍ତଃବିଷୟକ ଗବେଷଣାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶା ଏପରି ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଅସୀମ ସମ୍ଭାବନାର ଅଞ୍ଚଳ, ଯାହା ଏକାଧାରରେ ସ୍ଥାନୀୟ ବାସ୍ତବତାରେ ଭିତ୍ତିକୃତ ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ।
ନୂତନ ଜ୍ଞାନଭିତ୍ତିକ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଆତ୍ମସାତ କରିବାକୁ ହେବ। କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା, ଡାଟା ସାଇନ୍ସ, ବାୟୋଟେକ୍ନୋଲୋଜି, କମ୍ପ୍ୟୁଟେସନାଲ୍ ପଦ୍ଧତି, ଡିଜିଟାଲ୍ ହ୍ୟୁମାନିଟିଜ୍, ଉଦ୍ୟମିତା ଏବଂ ଦକ୍ଷତାଭିତ୍ତିକ ଶିକ୍ଷା ରାଜେନ୍ଦ୍ରର ଶିକ୍ଷାଗତ ଚିନ୍ତନର ଅଂଶ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
କମ୍ପ୍ୟୁଟେସନାଲ୍ ଓ ଡାଟା ସାଇନ୍ସ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପିଏମ୍-ଉଷା — ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଉଚ୍ଚତର ଶିକ୍ଷା ଅଭିଯାନ; ସମର୍ଥିତ ଜାତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ କେଉଁ ଦିଗରେ ଆଗେଇବା ଆବଶ୍ୟକ, ତାହାର ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି।
ସହଯୋଗ ହେବ ଆଗାମୀ ଯାତ୍ରାର ଅନ୍ୟତମ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ତମ୍ଭ। ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଆଇଆଇଟି ଭୁବନେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ନିକଟରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ବୁଝାମଣାପତ୍ର ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱବହନ କରେ।
ଏହା ଉନ୍ନତ ଗବେଷଣା, ନବସୃଜନ, ଶିକ୍ଷକ ବିକାଶ ଏବଂ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ପରିଚିତ କରାଇବାର ନୂତନ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବ।
ଭାରତ ଓ ବିଦେଶର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍କର୍ଷ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ସହିତ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଏପରି ସମ୍ପର୍କ ଓ ସହଯୋଗର ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ହେବ।
ତେବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସହଯୋଗର ଶେଷ ଲାଭ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଶ୍ରେଣୀକକ୍ଷରେ ବସିଥିବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ଯାତ୍ରା ଏହାର ଶିକ୍ଷାଗତ ନେତୃତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଗଢ଼ି ଉଠିଛି। ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଭାବେ ଏହାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ରଫେସର ଦୀପକ କୁମାର ବେହେରା ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଫେସର ଉମା ବଲ୍ଲଭ ମହାପାତ୍ର ୨୦୨୧ ଏପ୍ରିଲରେ ଏହାର ପ୍ରଥମ ନିୟମିତ କୁଳପତି ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପ୍ରଫେସର ବିଭୂତି ଭୂଷଣ ମଲିକ ୨୦୨୬ ଏପ୍ରିଲରେ ଦ୍ୱିତୀୟ କୁଳପତି ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସହିତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏକ ନୂତନ ପର‌୍ୟ୍ୟାୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି।
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶାସନର ପ୍ରାଥମିକତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟପଦ୍ଧତି ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ବୃହତ୍ତର ଯାତ୍ରା ସମସ୍ତଙ୍କର। ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ, ଏହି ଯାତ୍ରା ଏହାର ଶିକ୍ଷକ, କର୍ମଚାରୀ, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଓ ପୁରାତନ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କର।
ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ତାହାର ଷଷ୍ଠ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିବସ ପାଳନ କରୁଥିବା ବେଳେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଓ ପୂର୍ବସୂରୀମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଯେତିକି ଉଚିତ, ସେତିକି ଉଚିତ ଆମେ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପାଇଁ କ’ଣ ଛାଡ଼ିଯାଉଛୁ ତାହା ନେଇ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା କରିବା।
ପ୍ରତିଷ୍ଠାତାମାନେ ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନକୁ ଏକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଦେଇଥିଲେ।
ଶିକ୍ଷକମାନେ ଏହାକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିଲେ। ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଏହାକୁ ଶକ୍ତି ଓ ଉର୍ଜା ଦେଇଥିଲେ।
ପୁରାତନ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦେଇଥିଲେ।
ଏବେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଦାୟିତ୍ୱ ହେଉଛି ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକ ନୂତନ ବୌଦ୍ଧିକ ଭବିଷ୍ୟତ ପ୍ରଦାନ କରିବା।
ଆମର ଲକ୍ଷ୍ୟ କେବଳ ଆଉ ଏକ ରାଜ୍ୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପରିଣତ ହେବା ନୁହେଁ। ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଏପରି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉତ୍କର୍ଷ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ନିଜକୁ ବିକଶିତ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଗଭୀର ଭାବେ ମୂଳଦୃଢ଼ କରିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସମଗ୍ର ଭାରତର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ସହ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିପାରିବ।
ଏହାର ମୂଳମନ୍ତ୍ର “ଆରୋହ ତମସୋ ଜ୍ୟୋତି”—ଅନ୍ଧକାରରୁ ଆଲୋକ ଆଡ଼କୁ ଏକ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ଯାତ୍ରା—ଏହି ଅଗ୍ରଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ରୂପକ।
୧୯୪୪ର ଏକ ଇଣ୍ଟରମିଡିଏଟ୍ କଲେଜରୁ ଡିଗ୍ରୀ କଲେଜ, ଅଧିବନ୍ଧନରୁ ସ୍ୱାୟତ୍ତତା ଏବଂ ସ୍ୱାୟତ୍ତତାରୁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ—ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଏକ ଦୀର୍ଘ ଓ ଅସାଧାରଣ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି।
ଏବେ ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯାତ୍ରା ହେବ ଏକ ଐତିହାସିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରୁ ଏକ ରୂପାନ୍ତରକାରୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପରିଣତ ହେବାର ଯାତ୍ରା।
ମହାରାଜା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ସିଂହଦେଓଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଉପଯୁକ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଆଉ କିଛି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ। ଏବଂ ତାହା ହିଁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଷଷ୍ଠ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିବସକୁ କେବଳ ଅତୀତର ଏକ ଉତ୍ସବ ନ କରି, ଭବିଷ୍ୟତ ପ୍ରତି ଏକ ଦୃଢ଼ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧର ଘୋଷଣାରେ ପରିଣତ କରିବ।